Krajobraz Bornholmu
.
Na skalistej wyspie Bornholm znajduje się wiele obszarów chronionych. Tak jak botanicy, tak i zoolodzy zwrócili swoje oczy na Bornholm, gdyż tutejsze warunki umożliwiły rozwój nie tylko nietypowym roślinom ale i zwierzętom. Zaobserwowanie Drozda śpiewaka (Turdus philomelos ) w 1935 roku i Żołny zwyczajnej (Merops apiaster) w 1948 roku to przykłady gatunków zwierząt, których nie ma w całej pozostałej Danii a zawdzięczamy to położeniu geograficznemu. Bornholm jest specyficzny nie tylko ze względu na klimat i historię ale trzeba zauważyć, że jest to wyspa dość mała, co wpływa na liczbę gatunków ją zamieszkujących.

Krajobraz Bornholmu jest efektem działalności człowieka w ciągu ostatnich 10.000 lat. Myśliwi epoki kamiennej polowali na dzikie bydło, łosie, renifery i dziki żerujące w pierwotnym lesie, który wówczas porastał całą wyspę. Chłopi z epoki kamiennej i epoki brązu wypalali lasy, aby przystosować ziemię pod uprawę roli i wypas zwierząt. W epoce żelaza zaskakująco duża część Bornholmu była wykorzystywana w celach rolniczych.

W okresie ostatnich 100 lat naturalne krajobrazy na terenach niezalesionych, intensywnie kurczyły się z powodu rozwoju i intensyfikacji rolnictwa. Również rozwój obszarów zabudowanych, wydobycie surowców naturalnych oraz nasadzenia lasów jodłowych przyczyniły się do redukcji naturalnych środowisk na wyspie. Przeważająca część Bornholmu jest obecnie wykorzystywana rolniczo.

Najważniejsze obszary Bornholmu to Alimindingen oraz Hammerknuden. Na południe od ruin Hammershus roztacza się przepiękny i urzekający krajobraz wrzosowisk rezerwatu Slotslyngen. Turyści podążający szlakami wiodącymi przez ten rezerwat przyrody o powierzchni 150 ha, mogą rozkoszować się dziką scenerią wrzosowisk, skał, lasów i jezior.

.


Stosowane tu nazwy geograficzne w rodzaju „Góra Trolla” lub „Wrzosowisko Trolla” świadczą o dawnych wierzeniach o obecności trolli w tym rejonie.

Granitowy blok Hammerknuden wznosi się 80 m. nad poziomem morza w rezerwacie zajmującym 200 ha powierzchni. Można go przemierzać szlakiem biegnącym wzdłuż wybrzeża, który ma w sobie coś ze śródziemnomorskiego uroku.

Teren Almindingen o powierzchni 3800 ha stanowił niegdyś grunt wspólnie użytkowany przez wszystkich członków społeczności, teraz jest to drugi co do wielkości zwarty kompleks leśny w Danii. Rezerwat Almindingen znajduje się pośrodku wyspy. Znajdziemy tutaj wiele rzadkich gatunków zwierząt – między innymi ostatnie w kraju sowy włochatki.

W rybackiej wiosce Vant, trzy kilometry od Neksø, zaczyna się rezerwat Ringbakker o powierzchni 135 ha. Wokół „Rajskiego Wzgórza” znajdują się naturalne lasy, jeziora i imponujące doliny szczelinowe, z których słynie Bornholm. Wysokie wrzosowiska objęte są ochroną, kiedyś pokrywały one jedną piątą wyspy.

Wybrzeże Bornholmu

Granica pomiędzy lądem i morzem kształtuje się w różnorodny sposób na całej długości 120 kilometrowego wybrzeża Bornholmu. Wzdłuż wybrzeża północnego wyłania się bezpośrednio z morza i wznosi stromo w górę skała macierzysta. Pomimo, że wybrzeże północne oraz wschodnie ma postać szkierów, w pojedynczych miejscach, między niskie przybrzeżne skały, mogą się wciskać niewielkie piaszczyste plaże, nadmorskie łąki oraz porośnięte trzciną bagna.

Zaczynając od Nexo oraz Snogebaek spotyka się niskie podmokłe wybrzeże piaszczyste, które dalej na zachód w kierunku Dueodde przyjmuje postać szerokiego na ponad kilometr, wybrzeża wydmowego, zbudowanego z przepięknego, drobnego lotnego piasku. Piaszczysta plaża rozciąga się w kierunku zachodnim. Zamiast szerokich wydm występuje tu piaszczysty klif, który jest stopniowo rozmywany przez morze i rozwiewany przez wiatr.

Doliny Szczelinowe na Bornholmie


Bardzo charakterystyczne w krajobrazie Bornholmu są porośnięte lasem, głębokie doliny rozpadlin. Występują one wszędzie tam, gdzie podłoże stanowi twarda skała macierzysta.

Rozpadliny powstały w efekcie ogromnych napięć skorupy ziemskiej, a następnie wypełnione zostały skałą magmową. Materiał ten nie jest tak odporny jak otaczający go granit, dlatego z czasem uległ erozji w wyniku działania wody, lodu i wiatru. W ten sposób w rozpadlinach skalnych powstały strumienie, które mają swój początek w wyższych partiach wyspy, skąd płyną do morza.

Głębokie doliny rozpadlin chronią zimą przed wiatrem, a latem zapewniają cień i chłód, tworząc doskonałe warunki do rozwoju fauny i flory. Strumienie cicho i leniwie szemrzą latem, za to zimą są imponujące!

Wrzosowiska na Bornholmie


Do polowy XVIII wieku znaczna część Bornholmu była pokryta wrzosowiskami. Był to typowy krajobraz kulturowy - rezultat wypasania bydła w centralnej części wyspy. Nadal spotykane są pojedyncze fragmenty krajobrazu z wrzosowiskami, które udało się ochronić.

Dzięki zabiegom pielęgnacyjnym można poczuć atmosferę dawnych czasów na otwartych terenach Hammerknuden, Raghammer i Arsdale Ret. W Paradisbakkerne i centralnej części Rutsker Hojlyng próbuje się zachować dla przyszłych pokoleń, resztki pierwotnych dzikich wrzosowisk. Dużą rzadkością są wrzosowiska Balkalyngen - jedyne w Danii wrzosowiska położone na piaskowcu.

Lasy na Bornholmie


Bornholm jest najbardziej zalesionym województwem w Danii. Ponad 20% wyspy pokryte jest lasem. Almindingen wraz z przyległymi plantacjami leśnymi, jest trzecim co do wielkości kompleksem leśnym w Danii. Położony na skale macierzystej góruje nad otoczeniem. Znaczna cześć bornholmskich lasów została posadzona na miejscu dawnych wrzosowisk.

Jednak są miejsca na wyspie wzdłuż wybrzeży i licznych strumieni, gdzie zachowały się fragmenty pierwotnego lasu z domieszką charakterystycznego dla Bornholmu grabu i czereśni. Ponadto jest tu mnóstwo małych lasków i lasów galeriowych wzdłuż potoków i strumieni.

Bagna i jeziora na Bornholmie


Hammersoen jest właściwie jedynym dużym jeziorem na Bornholmie i jednocześnie jedynym jeziorem w Danii o charakterze górskim.

Natomiast bardzo liczne na wyspie są bagna i małe płytkie jeziorka, w które obfitują zarówno obszary otwarte jak i zalesione. W wielu miejscach na bagnach wydobywano torf w czasie II Wojny Światowej, czego pozostałością są małe, niezarośnięte jeziorka. Jeziora, sadzawki i bagna są siedliskiem różnorodnych, często rzadkich organizmów.

Niezapomnianym wrażeniem jest możliwość obserwacji tańca godowego żurawi czy koncert rzekotek w księżycową wiosenną noc.

Wykopy i kamieniołomy na Bornholmie


Podłoże Bornholmu zawiera interesujące i bardzo zróżnicowane złoża geologiczne, które stanowią podstawę lokalnego przemysłu wydobywczego. Jest tu wydobywany granit na pomniki, elementy do budowy dróg, budowli wodnych oraz tłuczeń.

Wapień i piaskowiec były wykorzystywane przy budowie domów oraz do produkcji cementu już w średniowieczu.W wielu miejscach na wyspie produkuje się materiały budowlane na bazie żwiru i gliny.

Natomiast węgiel drzewny był wykorzystywany jako opał w czasie obu wojen światowych. Wśród wielu specjalnych surowców przemysłowych występuje tu skaleń, wykorzystywany przy produkcji szkła, kaolin stosowany do wyrobu porcelany, a także fosforyty do nawozów sztucznych oraz ałun potrzebny przy garbowaniu skór.

W podłożu Bornholmu znaleziono także miedź, ale jej złoża nie były dotychczas wykorzystywane. Rozsiane po wyspie liczne wyrobiska surowców przemysłowych oraz kamieniołomy tworzą specyficzny "krajobraz kulturowy". Wiele spośród tych zagłębień jest wypełnionych wodą lub zarośniętych roślinnością. Inne ukazują złoża z różnych okresów geologicznych i stwarzają przez to możliwość poznania historii geologicznej wyspy.

Fauna na Bornholmie


Fauna lądowa wyspy jest zbliżona do fauny Danii i płd. Szwecji. Sztucznie wyhodowanym gatunkiem ssaków jest daniel. Wyspa jest znana z dużej liczby dorodnych jeży, które niekiedy stanowią problem (zwłaszcza na kempingach). Bogata jest ornitofauna, głównie reprezentowana przez ptaki morskie oraz ptaki migrujące ze Skandynawii. Rezerwaty ornitologiczne znajdują się w okolicach Nexo i na wyspie Graesholm (w obrębie archipelagu Ertholmene).

W wodach morskich okolic Bornholmu występuje śledź, dorsz, łosoś, troć wędrowna, flądra i inne gatunki ryb bałtyckich.

Na Bornholm sprowadzono także żubry z Polski.

Dzięki nowemu sposobowi słuchania nietoperzy, w ciągu ostatnich 10 lat dowiedziano się o istnieniu 6 nowych gatunków tych ssaków. Na wyspie znaleziono kości wielu zwierząt, między innymi reniferów, jeleni, bobrów, dzików i kun. Wyspa jest znana z delikatnych saren i tutaj poluje się na nie nadzwyczaj często, jelenie mają tutaj wielkie poroża.

.


Życie ptaków zostało tu dobrze zbadane, a każdego roku odkrywa się ponad 100 nowych gatunków. Szczególnie dwa rodzaje, a mianowicie Słowik szary (którego śpiew często jest mylony ze Słowikiem rdzawym) oraz Gawron są tu bardziej powszechne niż gdzie indziej w kraju.

Migracja dzięcioła czarnego na początku lat sześćdziesiątych na wyspę przyniosła wzrost liczby dziupli w lasach, co sprzyja hodowcom ptaków takich jak kawki, gołębie czy sowy. Jest ich coraz więcej, a Bornholm to jedyne znane miejsce ich hodowli. Migracja ptaków na wiosnę i jesień na wyspie jest ogromna, przede wszystkim są to stada żurawi i pliszek, co czyni wyspę wyjątkową.

W ciepłe wiosny wyspę odwiedzają ptaki wędrowne np. Dziwonia zwyczajna. 

Fauna gadów nie różni się zbytnio od reszty kraju i tylko 5 gatunków jest dobrze rozmnożonych. Najwięcej znajduje się ich we wrzosowiskach w Hammerknuden.

Jest tu dziewięć rodzajów płazów. Żaba śmieszka pojawia się w całej Danii, z czego tylko na Bornholmie połowa z nich występuje w stawach na wyspie. Największy spadek ich ilości odnotowała w 1983 roku gmina Bornholm. Próby ich przywrócenia polegają na odzyskiwaniu zasypywanych stawów, gdzie wcześniej żyły te żaby.



Bornholms Museum

Nasi

Partnerzy

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Akceptuję
Facebook
Instagram