Home Fotografie Katalog Szukaj Forum

w góre
Zwiazki z Polska
Okupacja sowiecka
Hammerhus
Koscioly-rotundy
Christianso
 
Historia
Klimat
Natura
Turystyka
Krolle-Bolle
Opinie turystow

 

Historia Bornholmu

Położony na środku Bałtyku niewielki Bornholm ma szalenie burzliwą i dramatyczną historię.
Nie wszyscy wiedzą, że Bornholm nie zawsze był wyspą. Podobnie jak większość duńskich wysp (a jest ich ponad 400, z czego ok.150 zamieszkałych), polączony był z kontynentem ok.13.000 lat temu, czyli w erze lodowcowej. A i sam Bałtyk wyglądał wówczas nieco inaczej. 
Bornholm stanowił zakończenie małego półwyspu w dzisiejszej płn.Polsce, połączonego z kontynentem wielkim lodowcem.
Zamieszkały był od ok. 11.000 lat p.n.e.(epoka kamienia łupanego), co potwierdzają odnalezione narzędzia i broń z krzemienia.
Rolnictwo zaczęło rozwijać się na Bornholmie już ok. 6.000 lat p.n.e.

Historia rozwoju Bornholmu widoczna jest po dziś dzień dzięki zachowanym formom kultury materialnej na całej wyspie.
Z epoki brązu pochodza grobowce - kurhany, które można zobaczyć w wielu miejscach na wyspie.
Epoka brązu pozostawiła po sobie (głównie na  płn. Bornholmie) ryty naskalne sprzed prawie 3.000 lat (tzw. helleristinger) tzn. wyciosane w skałach przedstawienia -najczęściej - okrętów i symboli słońca, które najprawdopodobniej, zgodnie z ówczesnymi wierzeniami, miały znaczenie kultowe. (Bh Museum
Innym, nieco młodszym, zabytkiem prehistorii wyspy są tzw. menhiry z ok. 1100 roku  p.n.e.(podobne istniejące również w Bretanii, Francja), czyli kamienie kultowe (bautastene) -m.in. koło Nexø i Listed. Są to ustawione pionowo w grupach kamienie bez inskrypcji, prawdopodobnie na pamiątkę ważnych wydarzeń.
Z lat ok. 550-600 p.n.e. pochodzi największy w całej Skandynawii, liczący ponad 2.300 szt. zbiór małych figurek ze złota (tzw.
Guldgubber) znajdujący się w Muzeum Bornholmu.

Kolekcja monet rzymskich  w tym samym muzeum świadczy o tym, że również Bornholm miał kontakty z  imperium rzymskim. Podobnie jak ostatnio znalezione monety z arabskimi napisami.

Wraz z przyjęciem chrześcijaństwa w poł.XI.w niezależny do tej pory Bornholm został przyłączony do Danii, i ze względu na swe strategiczne położenie na Bałtyku stał się przedmiotem walk między Kościołem a królem.
Bornholm był wówczas podległy biskupowi z Lund (dziś Szwecja, wtedy zaś cała płd. Szwecja należała do Danii), który w XIII w. nakazał budowę potężnej warowni-zamku Hammershus, mającej bronić wyspy przed wojskami króla duńskiego.
W 1457 r. wyspa była świadkiem wielkiej bitwy morskiej, w której flotylla kaprów gdańskich rozbiła połaczoną flotę duńsko-inflancką wspierajacą Krzyżaków w wojnie z Polską.
W 1658 r. Dania utraciła płd. Szwecję i leżący w jej pobliżu Bornholm dostał się na krótko pod panowanie szwedzkie. Mieszkańcy wyspy, pragnący jednak pozostać pod koroną duńską, powstali przeciw Szwedom pod dowództwem miejscowych bohaterów: Paula Ankera, Willuma Clausena oraz Jensa Kofoeda i pokonali najeźdźców. Wojska szwedzkie opuściły wyspę  w ciągu 2 lat. Imiona tych bornholmskich bohaterów noszą dziś promy kursujące między Bornholmem a Kopenhagą i szwedzkim Ystad.
Ponowne przyłączenie do Danii trwało jednak dalszych kilka lat, gdyż ówczesny król duński dał wyspę w zastaw hanzeatyckiemu miastu Lubeka. 

Bornholm otrzymał - po wielu wiekach - kilka przywilejów za swą lojalność wobec korony duńskiej, m. in. przywilej produkcji napojów wyskokowych (odebrany w 2. poł. XIX w.). Innym przywilejem było stworzenie jednostek militarnych broniących Bornholmu, które składały się wyłącznie z Bornholmczyków (tzw. BornholmsVærn, czyli Obrona Bornholmska). Istnieje ona po dziś dzień, obok   regularnych jednostek Armii Duńskiej.

Wieki kolejne to okres rozwoju, zarówno rolnictwa (zaczęły powstawać kooperatywy rolnicze), rybołówstwa, przemysłu (wydobycie i obróbka granitu, przemysł ceramiczny), szkolnictwa podstawowego i średniego (liceum bornholmskie datuje się z 1512 r.) i kultury (teatr na Bornholmie pochodzi z r.1823 i jest on w tej chwili najstarszym czynnym teatrem w Danii).

W r.1866 wyspa otrzymała stałe połączenie promowe z Kopenhagą, co zapoczątkowało rozwój turystyki. Egzotyka wyspy urzekła początkowo kopenhaskich mieszczuchów, potem dołączyli do nich Niemcy, głównie z Niemiec płn. Turystyka stała się szybko ważną gałęzią gospodarki bornholmskiej, wybuch 1.wojny światowej zahamował jednak jej rozwój.

Okres międzywojenny był ponownie czasem harmonijnego rozwoju społeczeństwa i gospodarki Bornholmu, do czego wydatnie przyczyniła się budowa na wyspie sieci wąskotorowych linii kolejowych (obecnie zlikwidowanych).

2.wojna światowa spowodowała wielkie spustoszenia na wyspie. 
8. i 9. maja 1945 r.(Dania została wyzwolona przez aliantów już 4. maja 1945 r.), Bornholm został zbombardowany przez sowieckie lotnictwo, głównie w Rønne i Nexø, gdzie  zniszczono ponad 90% budynków. 
Potem  był okupowany przez wojska sowieckie do 6.kwietnia 1946 r.

 

 

© Wszelkie prawa zastrzeżone. Powielanie, drukowanie, kopiowanie lub rozpowszechnianie
w jakikolwiek sposób materiałów zawartych na stronach tego serwisu jest zabronione.
Wszystkie elementy graficzne, zdjęcia i teksty sa chronione prawem autorskim.
©